بهروز يداللهپور
قرآن مجيد، تنها نسخه شفابخش جانهاى دردمند بشر امروز و حلقه اتصال آسمان و زمين و بنده خاكى با حضرت حق است كه جاودانهترين سند وحيانى در طول تاريخ وحى و پيامبرى به شمار مىرود و انسان را از گمراهى، تباهى، غفلت، خرافات و جهالت، نجات داده، به سرچشمههاى زلال حيات طيبه، آرامش و حقيقت، رهنمون مىسازد.
يكى از بزرگترين بدبختىهاى انسان معاصر، دورافتادگى از مرز ملكوت و وابستگى به حيات حيوانى و مادى و قطع ارتباط با دستورات نجاتبخش الهى است. اگر با ديده دقت، انسان سرگردان امروز را به نظاره بنشينيم، به يقين درمىيابيم كه وى از سويى مورد هجوم بىخردان ناآشنا با مبانى و مفاهيم ملكوتى قرار گرفته كه او را مادى صرف مىدانند و از سويى ديگر، مورد تهاجم گروهى است كه آرامش و سكون را از وى ربودهاند و او را در بحرانى از سرگشتگى، گمراهى، طغيان و عصيان رها ساختهاند؛ به جاى درمان، بر درد او افزودهاند و به جاى آرامش، جنگ و نزاع درونى و بيرونى را براى او به ارمغان آوردهاند.
اينك معنويت، اين گمشده در غبارها و جنجالآفرينىهاى حيات امروزى بشر است كه بايد با چراغ فروزان ارمغان آخرين رسول الهى كه اعجاز شكستناپذير و هماره جاويدان براى واجدان وجدانهاى بيدار و بيمار است، از اين زنگارگرفتگى و كدورتها رهايى يابد و به مرزهاى عزت، تعالى، نيايش و آرامش متصل شود. باشد تا اين راه رهايى و پيام جاودانى، بهتر و شفافتر در دسترس جانهاى تشنه و روانهاى منتظر قرار گيرد.
براى انس با قرآن مجيد، بايد نكاتى را توجه داشت كه اميد است براى همه علاقهمندان، راهى باشد تا هميشه در محضر قرآن مجيد حضور داشته باشند. اين نكات عبارتند از:
1. در حال تلاوت قرآن، طهارت و وضو داشته باشد؛ اگر چه سفارش شده است كه در همه حال، طاهر بوده، وضو داشته باشيد؛ هميشه باوضو بودن، براى قلب، نورانيت مىآورد.
2. ابتدا دهان را مسواك كنيد و بعد، آيات قرآن را تلاوت نماييد؛ چون دهان انسان، مجراى بهترين سخنان مىشود، پس بايد خوشبو و پاكيزه باشد.
3. با صوت زيبا و دلنشين و به صورت ترتيل، قرآن را تلاوت كنيد. خواندن قرآن مجيد به صوت زيبا، غير از خواندن با آواز است؛ اگر چه متأسفانه امروز، خواندن به آواز، ترويج داده مىشود؛ در حالى كه ما در دستورات دينى چنين سفارشى نداريم؛ بلكه خواندن به روش ترتيل، سفارش شده است.
4. قرآن را با صوت محزون و اندوهگين تلاوت كنيد. امام على عليهالسلام در نهج البلاغه مىفرمايد: «و اما الليل فصافون اقدامهم تالين لاجزاء القرآن و يستثيرون به دواء دائهم».1
5. در حال تلاوت، با ادب و آرامش و رو به قبله باشيد.
6. از روى قرآن مجيد تلاوت كرده، به آن نگاه كنيد؛ حتى اگر آيات را از حفظ هم مىدانيد، خواندن از روى قرآن و نگاه در آن، ثواب بيشترى دارد.
7. قبل از شروع به تلاوت قرآن، استعاذه كنيد؛ يعنى «اعوذ بالله من الشيطان الرجيم» بگوييد؛ «فاذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم».2
8. بعد از استعاذه، «بسم الله الرحمن الرحيم» بگوييد.
9. به هنگام تلاوت قرآن، به چيز ديگرى فكر نكنيد و متوجه آيات باشيد.
10. تدبر در آيات قرآن داشته باشيد كه در اين صورت، از انوار، هدايتها، حقايق و معارف، بهرهمند خواهيد شد.3
11. يكى ديگر از آداب قرائت قرآن، تطبيق آيات با حال خويش است و اين كه در هر آيه از آياتى كه تلاوت مىكنيد، مفهوم آن را با خود منطبق كنيد و نقصان و كاستى خويش را بدان مرتفع سازيد.4
12. هنگام تلاوت به اين توجه داشته باشيد كه كلام حضرت حق است و عظمت آن، چنان است كه اگر بر كوهها نازل مىشد، كوهها متلاشى مىشد؛ «لو انزلنا هذا القرآن على جبل لرأيته خاشعاً متصدعاً من خشية الله».5 توجه به عظمت قرآن مجيد، موجب نورانيت دل و حيات باطنى مىشود.6
13. تلاوت قرآن مجيد را در سحرگاهان و شامگاهان به طور منظم انجام دهيد. اگر وقتى چون اواخر شب و ما بين الطلوعين، بعد از فريضه صبح را براى اين كار اختصاص دهيد خيلى بهتر است.7
14. روزانه حداقل 50 آيه از آيات قرآن را تلاوت كنيد.8
15. تلاوت قرآن را براى خويش به صورت عادت درآوريد «كسى كه خود را به قرائت آيات و اسماى الهى عادت دهد، كمكم قلب او صورت ذكرى و آيهاى به خود مىگيرد و باطن ذات او، محقق به ذكرالله، اسمالله و آيةالله مىشود».9
16. قرائت بدون فهم هم تأثيرگذار است و باعث دورى از وسوسه شيطان مىشود؛ پس به بهانه عدم فهم آيات، نبايد تلاوت قرآن را رها كرد. امام خمينى مىفرمايد: «فرزندم! تصور نكن قرائت بدون معرفت، اثرى ندارد كه اين، وسوسه شيطان است. اين كتاب، از طرف محبوب است براى تو و براى همه و نامه محبوب، محبوب است؛ اگر چه عاشق و محب، مفاد آن را نداند و با اين انگيزه، حب محبوب كه كمال مطلوب است، به سراغت آيد و شايد كه دست گيرد».10
17. تلاش كنيد تا با اخلاص، به تلاوت قرآن بپردازيد.
18. براى رسيدن به فهم و معرفت درست از آيات قرآن مجيد، علاوه بر موارد فوق، بايستى موانع انس با قرآن را از ميان برداشت كه عبارتند از خودبينى، دوستى دنيا، گناه و رذايل اخلاقى، وسوسههاى شيطانى، هواهاى نفسانى و...
ميان عاشق و معشوق هيچ حائل نيست
تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيز
1. نهج البلاغه، خطبه 193 (خطبه متقين).
2.نحل، آيه 98.
3. امام خمينى، چهل حديث، ص 499 و 500.
4. امام خمينى، آداب الصلاة، ص 206.
5. حشر، آيه 20.
6. امام خمينى، آداب الصلوة، ص 182.
7. امام خمينى، شرح حديث عقل و جهل، ص 73.
8. محمد شجاعى، مقالات، ج 3، ص 105.
9. امام خمينى، آداب الصلوة، ص 216.
10. امام خمينى، جلوههاى رحمانى، ص 26
قرآن مجيد، تنها نسخه شفابخش جانهاى دردمند بشر امروز و حلقه اتصال آسمان و زمين و بنده خاكى با حضرت حق است كه جاودانهترين سند وحيانى در طول تاريخ وحى و پيامبرى به شمار مىرود و انسان را از گمراهى، تباهى، غفلت، خرافات و جهالت، نجات داده، به سرچشمههاى زلال حيات طيبه، آرامش و حقيقت، رهنمون مىسازد.
يكى از بزرگترين بدبختىهاى انسان معاصر، دورافتادگى از مرز ملكوت و وابستگى به حيات حيوانى و مادى و قطع ارتباط با دستورات نجاتبخش الهى است. اگر با ديده دقت، انسان سرگردان امروز را به نظاره بنشينيم، به يقين درمىيابيم كه وى از سويى مورد هجوم بىخردان ناآشنا با مبانى و مفاهيم ملكوتى قرار گرفته كه او را مادى صرف مىدانند و از سويى ديگر، مورد تهاجم گروهى است كه آرامش و سكون را از وى ربودهاند و او را در بحرانى از سرگشتگى، گمراهى، طغيان و عصيان رها ساختهاند؛ به جاى درمان، بر درد او افزودهاند و به جاى آرامش، جنگ و نزاع درونى و بيرونى را براى او به ارمغان آوردهاند.
اينك معنويت، اين گمشده در غبارها و جنجالآفرينىهاى حيات امروزى بشر است كه بايد با چراغ فروزان ارمغان آخرين رسول الهى كه اعجاز شكستناپذير و هماره جاويدان براى واجدان وجدانهاى بيدار و بيمار است، از اين زنگارگرفتگى و كدورتها رهايى يابد و به مرزهاى عزت، تعالى، نيايش و آرامش متصل شود. باشد تا اين راه رهايى و پيام جاودانى، بهتر و شفافتر در دسترس جانهاى تشنه و روانهاى منتظر قرار گيرد.
براى انس با قرآن مجيد، بايد نكاتى را توجه داشت كه اميد است براى همه علاقهمندان، راهى باشد تا هميشه در محضر قرآن مجيد حضور داشته باشند. اين نكات عبارتند از:
1. در حال تلاوت قرآن، طهارت و وضو داشته باشد؛ اگر چه سفارش شده است كه در همه حال، طاهر بوده، وضو داشته باشيد؛ هميشه باوضو بودن، براى قلب، نورانيت مىآورد.
2. ابتدا دهان را مسواك كنيد و بعد، آيات قرآن را تلاوت نماييد؛ چون دهان انسان، مجراى بهترين سخنان مىشود، پس بايد خوشبو و پاكيزه باشد.
3. با صوت زيبا و دلنشين و به صورت ترتيل، قرآن را تلاوت كنيد. خواندن قرآن مجيد به صوت زيبا، غير از خواندن با آواز است؛ اگر چه متأسفانه امروز، خواندن به آواز، ترويج داده مىشود؛ در حالى كه ما در دستورات دينى چنين سفارشى نداريم؛ بلكه خواندن به روش ترتيل، سفارش شده است.
4. قرآن را با صوت محزون و اندوهگين تلاوت كنيد. امام على عليهالسلام در نهج البلاغه مىفرمايد: «و اما الليل فصافون اقدامهم تالين لاجزاء القرآن و يستثيرون به دواء دائهم».1
5. در حال تلاوت، با ادب و آرامش و رو به قبله باشيد.
6. از روى قرآن مجيد تلاوت كرده، به آن نگاه كنيد؛ حتى اگر آيات را از حفظ هم مىدانيد، خواندن از روى قرآن و نگاه در آن، ثواب بيشترى دارد.
7. قبل از شروع به تلاوت قرآن، استعاذه كنيد؛ يعنى «اعوذ بالله من الشيطان الرجيم» بگوييد؛ «فاذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم».2
8. بعد از استعاذه، «بسم الله الرحمن الرحيم» بگوييد.
9. به هنگام تلاوت قرآن، به چيز ديگرى فكر نكنيد و متوجه آيات باشيد.
10. تدبر در آيات قرآن داشته باشيد كه در اين صورت، از انوار، هدايتها، حقايق و معارف، بهرهمند خواهيد شد.3
11. يكى ديگر از آداب قرائت قرآن، تطبيق آيات با حال خويش است و اين كه در هر آيه از آياتى كه تلاوت مىكنيد، مفهوم آن را با خود منطبق كنيد و نقصان و كاستى خويش را بدان مرتفع سازيد.4
12. هنگام تلاوت به اين توجه داشته باشيد كه كلام حضرت حق است و عظمت آن، چنان است كه اگر بر كوهها نازل مىشد، كوهها متلاشى مىشد؛ «لو انزلنا هذا القرآن على جبل لرأيته خاشعاً متصدعاً من خشية الله».5 توجه به عظمت قرآن مجيد، موجب نورانيت دل و حيات باطنى مىشود.6
13. تلاوت قرآن مجيد را در سحرگاهان و شامگاهان به طور منظم انجام دهيد. اگر وقتى چون اواخر شب و ما بين الطلوعين، بعد از فريضه صبح را براى اين كار اختصاص دهيد خيلى بهتر است.7
14. روزانه حداقل 50 آيه از آيات قرآن را تلاوت كنيد.8
15. تلاوت قرآن را براى خويش به صورت عادت درآوريد «كسى كه خود را به قرائت آيات و اسماى الهى عادت دهد، كمكم قلب او صورت ذكرى و آيهاى به خود مىگيرد و باطن ذات او، محقق به ذكرالله، اسمالله و آيةالله مىشود».9
16. قرائت بدون فهم هم تأثيرگذار است و باعث دورى از وسوسه شيطان مىشود؛ پس به بهانه عدم فهم آيات، نبايد تلاوت قرآن را رها كرد. امام خمينى مىفرمايد: «فرزندم! تصور نكن قرائت بدون معرفت، اثرى ندارد كه اين، وسوسه شيطان است. اين كتاب، از طرف محبوب است براى تو و براى همه و نامه محبوب، محبوب است؛ اگر چه عاشق و محب، مفاد آن را نداند و با اين انگيزه، حب محبوب كه كمال مطلوب است، به سراغت آيد و شايد كه دست گيرد».10
17. تلاش كنيد تا با اخلاص، به تلاوت قرآن بپردازيد.
18. براى رسيدن به فهم و معرفت درست از آيات قرآن مجيد، علاوه بر موارد فوق، بايستى موانع انس با قرآن را از ميان برداشت كه عبارتند از خودبينى، دوستى دنيا، گناه و رذايل اخلاقى، وسوسههاى شيطانى، هواهاى نفسانى و...
ميان عاشق و معشوق هيچ حائل نيست
تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيز
1. نهج البلاغه، خطبه 193 (خطبه متقين).
2.نحل، آيه 98.
3. امام خمينى، چهل حديث، ص 499 و 500.
4. امام خمينى، آداب الصلاة، ص 206.
5. حشر، آيه 20.
6. امام خمينى، آداب الصلوة، ص 182.
7. امام خمينى، شرح حديث عقل و جهل، ص 73.
8. محمد شجاعى، مقالات، ج 3، ص 105.
9. امام خمينى، آداب الصلوة، ص 216.
10. امام خمينى، جلوههاى رحمانى، ص 26
پروفسورهانرى كربن (اسلام شناس معاصر فرانسوى): اگر انديشه محمد (صلی الله عليه و آله وسلم) خرافى بود و اگر قرآن او وحى نبود، هرگز جرأت نمىكرد بشر را به علم دعوت كند. هيچ طرز فكرى و هيچ بشرى به اندازه محمد (صلی الله عليه و آله وسلم) و قرآن, آدمى را به دانش دعوت نكرده است. تا آنجا كه در قرآن 95 بار از علم و فكر و عقل سخن به ميان آمده است
-شارلس فرانسيز (استاد آمريكائى): انجيل كتابى است كه در آمريكا كسى آنرا نمىشناسد ولى قرآن كتابى است كه هر مسلمان با آن آشناست؛ و اين ادعا گزاف نيست. ولى بايد گفت كه نشناختن انجيل، از خوش شانسى مذهب مسيحيت است.
-دكتر شبلى شميل (1917-1853) (شاگرد ويژه داروين): رسول و پيامبر اسلام با بلاغت قرآن, عقول بشرى را متوجه خويش ساخت و آنها را در برابر كتاب خويش از خود بی خود كرد.
دكتر ماركس (1883-1818): قرآن شامل تمام پيامهاى خدايى است كه در تمام كتب مقدسه، عموماً، براى جميع ملل آمده است. در قرآن آياتى موجودست كه اختصاص به طلب علم و دانش و تفكر و بحث و تدريس دارد و چاره اى جز اين اعتراف ندارم كه اين كتاب محكم، بسيارى از اشتباهات بشر را تصحيح كرد
-برنارد شاو (فيلسوف انگليسی) پيش بينى مىكند كه اروپا در آينده ، دين و كتاب محمد (صلی الله عليه و آله وسلم) را قبول خواهد كرد.
-لئون تولستوى (فيلسوف روسى): قرآن مشتمل بر تعليمات و حقائق روشن است. و عموم افراد بشر مىتوانند از آن بهرهمند شوند
-گوته (شاعرآلمانى) در سال 1832 گفت: ساليان دراز كشيشان از خدا بی خبر، ما را از پى بردن به حقائق قرآن و عظمت آورنده محروم و دور نگهداشتند، ليكن بر اثر پيشرفت علم، عن قريب اين كتاب توجه افراد بشر را به خود جلب مىكند و محور افكار همگان مىگردد
مهاتماگاندى (1948-1869): از راه آموختن دانش قرآن, هر كس به اسرار وحى و حكمتهاى دين بدون داشتن خصوصي مصنوعى، نايل مىشود. در قرآن چيزى ديده نمىشود كه اعمال زور را جهت برگرداندن مذهب اشخاص تجويز كند. اين كتاب مقدس به ساده ترين وضع ممكن مىگويد: اكراه در دين وجود ندارد.
ناپلئون بناپارت (1821-1769): قرآن به تنهايى عهدهدار سعادت بشر است. اميدوارم آن زمان دور نباشد كه من بتوانم همه دانشمندان و تحصيل كردگان تمامى كشورها را با يكديگر متحد كنم و نظامى يكنواخت، فقط براساس اصول قرآن مجيد كه اصالت و حقيقت دارد و مردم را به سعادت رهبرى مىكند، تشكيل دهم.
ويل دورانت (متولد 1885): رفتار دينى در قرآن شامل رفتار دنيوى نيز هست و همه امور آن از جانب خدا و به طريق وحى آمده است. قرآن شامل مقرراتى دربرگيرنده: ادب، تندرستى، ازدواج، طلاق، رفتار با فرزندان و حيوانات و بردگان، تجارت، سياست، ربا، دين، عقود، وصايا، امور صناعت، مال، جريمه و مجازات و جنگ و صلح است. قرآن در جانهاى ساده, عقايدى آسان و دور از ابهام پديد مىآورد كه از رسوم و تشريفات ناروا و از قيد بتپرستى و كاهنى آزاد است. قرآن اصول نظم جمعى و وحدت اجتماعی را در بين مسلمانان استوار كرده است.
آلبرت انيشتاين (1955-1879): قرآن كتاب جبر ياهندسه يا حساب نيست، بلكه مجموعهاى از قوانين است كه بشر را به راه راست، راهى كه بزرگترين فلاسفه دنيا از تعيين و تعريف آن عاجزند، هدايت مىكند.
ارنست رنان، فيلسوف فرانسوى:
در کتابخانه من هزاران جلد کتاب سياسى ،اجتماعى، ادبى و... وجود دارد که هر کدام را بيش از يک بار نخواندهام؛ اما يک جلد کتاب هست که هميشه مونس من است و هر وقت خسته مىشوم و مىخواهم درهايى از معانى و کمال به رويم باز شود، آن را مطالعه مي کنم ،اين کتاب، قرآن - کتاب آسمانى مسلمانان - است. (منبع:قرآن از ديدگاه ۱۱۴دانشمند)
